Zelfrapportage bij LVB: Hoe je moeilijke dingen makkelijk kunt vragen - Koraal
Roel Kooijmans doet onderzoek naar het afnemen en benutten van vragenlijsten in de behandeling van jongeren met een LVB. Daarnaast werkt hij als psycholoog bij Koraal, een organisatie die hulp biedt aan mensen van alle leeftijden met (verstandelijke) beperkingen en complexe gedrags- en/of psychiatrische problemen. Op basis van zijn onderzoek geeft Roel een aantal handreikingen voor het afnemen van vragenlijsten bij (kwetsbare) jongeren:
-
Als iemand de jongere helpt met het invullen van de vragenlijst dan kan dit invloed hebben op de resultaten. Het maakt veel uit wie de jongere begeleidt bij het invullen en hoe hij of zij geholpen wordt. Zie poster 1.
-
Jongeren met een (licht) verstandelijke beperking hebben wat vaker hulp nodig bij het invullen van vragenlijsten, maar niet altijd. Vraag het ze, want je helpt ze niet altijd door te helpen. Een richtlijn voor goede ondersteuning vind je op poster 2.
Zelfrapportage is onmisbaar in diagnostiek, cliëntervaringsonderzoek en onderzoek naar effectiviteit van behandelingen. Behandelaren en begeleiders gebruiken vragenlijsten en interviews om de beleving van cliënten te ontsluiten. Veel mensen die functioneren op het niveau van een LVB hebben moeite met logisch en abstract redeneren, verbale expressie en begrip van taal, lezen en schrijven en het maken van inschattingen. Dit maakt dat er soms getwijfeld wordt of mensen die functioneren op het niveau van een LVB in staat zijn om zelfrapportage-instrumenten op een valide en betrouwbare manier te gebruiken.
Zelfrapportage heeft echter in veel gevallen wel de voorkeur boven zogenaamde proxy-rapportages. Maar hoe selecteer je een geschikt instrument? Deze moet:
- Recht doen aan de mogelijkheden van mensen die functioneren op het niveau van een LVB;
- Ontwikkeld zijn in co-creatie met vertegenwoordigers van de beoogde doelgroep;
- Bij voorkeur ‘LVB-inclusief’ zijn (óók in te vullen door iemand met LVB) in plaats van LVB-specifiek;
- Gebaseerd zijn op wetenschappelijke inzichten over wat werkt voor mensen die functioneren op het niveau van een LVB.
Zie voor meer informatie over het selecteren en/of ontwikkelen van vragenlijsten die LVB-inclusief zijn poster 3.
